<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 vector-feature-night-mode-enabled skin-theme-clientpref-os vector-sticky-header-enabled" lang="fr" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Gradation</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/Gradation"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Gradation rootpage-Gradation skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Gradation</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="fr" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="fr" dir="ltr">
<p>La <b>gradation</b> est une <a href="Figure_de_style" title="Figure de style">figure de style</a> consistant en une <a href="%C3%89num%C3%A9ration" title="Énumération">énumération</a> de mots ou groupes de mots, allant par paliers croissants ou décroissants en termes d'intensité. Elle crée un rythme dans la phrase et persuade par la musicalité des mots. Elle aboutit bien souvent à une <a href="Hyperbole_(rh%C3%A9torique)" title="Hyperbole (rhétorique)">hyperbole</a> dans son mode ascendant.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Typologie">Typologie</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Gradation_ascendante">Gradation ascendante</h3></div>
<div class="excerpt-block"><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r201193861">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .excerpt-more{text-align:right}
/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style><div class="excerpt">
En <a href="Rh%C3%A9torique" title="Rhétorique">rhétorique</a>, le <a href="Climax_(rh%C3%A9torique)" title="Climax (rhétorique)">climax</a> est une <a href="Figure_de_style" title="Figure de style">figure de style</a> consistant en une suite de gradations ascendantes de termes positifs. Son antonyme est l'<a href="Anticlimax" title="Anticlimax">anticlimax</a>.</div></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Gradation_descendante">Gradation descendante</h3></div>
<div class="excerpt-block"><div class="excerpt">
L'<a href="Anticlimax" title="Anticlimax">anticlimax</a> (substantif masculin), du grec <i>anti</i> (<span class="citation">« contre »</span>, <span class="citation">« opposé »</span>) et <i>climax</i> (<span class="citation">« point culminant »</span>), est une <a href="Figure_de_style" title="Figure de style">figure de style</a> consistant en une gradation de termes négatifs et opposés à ceux évoqués lors d'une première gradation de termes positifs. Il permet de contredire par une antithèse l'idée première évoquée et s'emploie surtout dans les <a href="Argumentation" title="Argumentation">argumentations</a>. Il représente donc une opposition dans une même phrase entre deux gradations, et vise à produire des effets de symétrie qui permettent de dévoiler les contradictions internes à un personnage. Son <a href="Antonyme" class="mw-redirect" title="Antonyme">antonyme</a> est le <a href="Climax_(rh%C3%A9torique)" title="Climax (rhétorique)">climax</a> qui s'appuie sur une <i>gradation ascendante</i>.</div></div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Exemples">Exemples</h2></div>
<ul><li><span class="citation">« <a href="Va%2C_cours%2C_vole_et_nous_venge" title="Va, cours, vole et nous venge">Va, cours, vole et nous venge</a>. »</span> (<i><a href="Le_Cid_(Corneille)" title="Le Cid (Corneille)">Le Cid</a></i> de <a href="Pierre_Corneille" title="Pierre Corneille">Corneille</a>).</li>
<li><span class="citation">« C'est un roc ! C'est un pic ! C'est un cap ! / Que dis-je, c'est un cap ? C'est une péninsule ! »</span> (<i><a href="Cyrano_de_Bergerac_(Rostand)" title="Cyrano de Bergerac (Rostand)">Cyrano de Bergerac</a></i>, <a href="Edmond_Rostand" title="Edmond Rostand">Edmond Rostand</a>)</li>
<li><span class="citation">« Sois satisfait des fleurs, des fruits, même des feuilles, / Si c'est dans ton jardin à toi que tu les cueilles ! »</span> (<i><a href="Cyrano_de_Bergerac_(Rostand)" title="Cyrano de Bergerac (Rostand)">Cyrano de Bergerac</a></i>, <a href="Edmond_Rostand" title="Edmond Rostand">Edmond Rostand</a>)</li>
<li><span class="citation">« C'en est fait ; je n'en puis plus ; je me meurs ; je suis mort ; je suis enterré. »</span> (<i><a href="L'Avare" title="L'Avare">L'Avare</a></i> de <a href="Moli%C3%A8re" title="Molière">Molière</a>)</li>
<li><span class="citation">« Homme égalant les rois, homme approchant des Dieux »</span> (<i><a href="https://fr.wikisource.org/wiki/Le_Philosophe_scythe" class="extiw external" title="s:Le Philosophe scythe">Le Philosophe scythe</a></i> de <a href="Jean_de_La_Fontaine" title="Jean de La Fontaine">Jean de La Fontaine</a>)</li>
<li>« Moi, quand on m'en fait trop, je correctionne plus : je dynamite, je disperse, je ventile ! » (<i><a href="Les_Tontons_flingueurs" title="Les Tontons flingueurs">Les Tontons flingueurs</a></i>, dialogues de <a href="Michel_Audiard" title="Michel Audiard">Michel Audiard</a>)</li>
<li>« Œil pour œil, dent pour dent. » La célèbre <a href="Loi_du_talion#Dans_la_Torah" title="Loi du talion">loi du talion</a> est un exemple de gradation descendante.</li>
<li>« Ma reine, ma femme, mon amour » (<i><a href="300_(film)" title="300 (film)">300</a></i> de <a href="Zack_Snyder" title="Zack Snyder">Zack Snyder</a>)</li>
<li>« Je vous aurais suivi mon frère, mon capitaine, mon roi » (<i>Le Seigneur des anneaux</i> de <a href="Peter_Jackson" title="Peter Jackson">Peter Jackson</a>)</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Définition"><span id="D.C3.A9finition"></span>Définition</h2></div>
<p>Passage progressif et par degrés d'une chose à une autre, la gradation, en littérature, est une figure dite d'intensité. C'est la coordination de plusieurs mots de force croissante dont le dernier est souvent hyperbolique.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Définition_linguistique"><span id="D.C3.A9finition_linguistique"></span>Définition linguistique</h3></div>
<p>La gradation est la disposition de termes identiques dans un ordre de valeur croissant ou décroissant. Elle s'appuie sur le concept de <a href="Progression_th%C3%A9matique" title="Progression thématique">progression thématique</a>. On distingue quatre types de gradations :
</p>
<ol><li>la <i>gradation ascendante</i> : du terme le plus faible à celui le plus fort. <span class="citation">« sous les coups du chômage, le tissu social du pays est en train de se déchirer, <b>famille par famille, immeuble par immeuble, quartier par quartier</b>. »</span> (<a href="Yann_de_l'Ecotais" class="mw-redirect" title="Yann de l'Ecotais">Yann de l'Ecotais</a>)</li>
<li>la <i>gradation descendante</i> : du terme le plus fort à celui le plus faible, appelée aussi <i>diminuendo</i> (vient de l'italien). <span class="citation">« Mme de Cambremer serait <b>ravie..., heureuse..., contente.</b> »</span> (<a href="Marcel_Proust" title="Marcel Proust">Marcel Proust</a>)</li>
<li>la <i>gradation rompue</i> : se termine par un terme plus fort ou plus faible que la suite logique des termes précédents le laissait prévoir. <span class="citation">« Je suis perdu, je suis assassiné, on m'a coupé la gorge, <b>on m'a dérobé mon argent.</b> »</span> (<a href="Moli%C3%A8re" title="Molière">Molière</a>)</li>
<li>la <i>gradation ludique</i> : se fonde sur des <a href="Mots_d'esprit" class="mw-redirect" title="Mots d'esprit">mots d'esprit</a>. <span class="citation">« Un médecin est un homme qui verse des drogues qu'il connaît <b>peu</b> dans un corps qu'il connaît <b>encore moins.</b> »</span> (<a href="Voltaire" title="Voltaire">Voltaire</a>)</li></ol>
<p>À tort, on considère parfois que la gradation n'est qu'ascendante<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Comme dans toutes les classifications, on constate des cas à double appartenance. « Ma reine, ma femme, mon amour » (voir dans les exemples ci-dessus). La gradation est descendante si on considère le statut social (reine, épouse, amante), mais ascendante au niveau de la charge émotionnelle du déclamant (travail/épouse/amour).
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Définition_stylistique"><span id="D.C3.A9finition_stylistique"></span>Définition stylistique</h3></div>
<p>La gradation est une figure très employée en littérature et à l'oral; elle permet :
</p>
<ul><li>de rendre saisissante la progression d'une idée, émotion ou description,</li>
<li>de créer une attente,</li>
<li>d'exagérer (par l'utilisation d'une <a href="Hyperbole_(rh%C3%A9torique)" title="Hyperbole (rhétorique)">hyperbole</a> notamment),</li>
<li>d'exalter des sentiments : <span class="citation">« Je le vis, je rougis, je pâlis à sa vue »</span> (<a href="Jean_Racine" title="Jean Racine">Jean Racine</a>, <i><a href="Ph%C3%A8dre_(Racine)" title="Phèdre (Racine)">Phèdre</a></i>),</li>
<li>de rendre un effet comique par l'écart existant entre les mots mis en série (<a href="Ironie" title="Ironie">ironie</a> parfois).</li></ul>
<p>Elle est très employée dans les <a href="Description" title="Description">descriptions</a> et <a href="Hypotypose" title="Hypotypose">hypotyposes</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Genres_concernés"><span id="Genres_concern.C3.A9s"></span>Genres concernés</h3></div>
<p>On trouve des gradations dans tous les genres littéraires et dans tous les types de textes. La publicité l'emploie souvent également, le cinéma aussi (suspense par exemple), la peinture y a recours par le jeu sur l'intensité des couleurs ; la musique accélère ou décélère le rythme par un phénomène proche de la gradation.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Figures_proches">Figures proches</h3></div>
<ul><li>Figure « mère » : <a href="R%C3%A9p%C3%A9tition" class="mw-disambig" title="Répétition">répétition</a> (stylistique) et <a href="Amplification_(rh%C3%A9torique)" title="Amplification (rhétorique)">amplification</a></li>
<li>Figures « filles » : gradations ascendante, descendante, ludique et rompue</li></ul>
<ul><li><a href="Paronyme" class="mw-redirect" title="Paronyme">Paronymes</a> : <a href="Hyperbole_(rh%C3%A9torique)" title="Hyperbole (rhétorique)">hyperbole</a></li>
<li><a href="Synonyme" class="mw-redirect" title="Synonyme">Synonymes</a> : <a href="%C3%89num%C3%A9ration" title="Énumération">énumération</a>, <a href="Accumulation_(rh%C3%A9torique)" title="Accumulation (rhétorique)">accumulation</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Notes_et_références"><span id="Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences"></span>Notes et références</h2></div>
<div class="references-small decimal" style=""><div class="mw-references-wrap"><ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a> </span><span class="reference-text"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : français">(fr)</abbr> <span class="ouvrage">« <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.lettres.org/files/gradation.html"><cite style="font-style:normal;">Définition du mot : <i>gradation</i></cite></a> », sur <span class="italique">www.lettres.org</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2010-06-09" data-sort-value="2010-06-09">9 juin 2010</time>)</small></span></span>
</li>
</ol></div>
</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Voir_aussi">Voir aussi</h2></div>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r194021218">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .autres-projets>.titre{text-align:center;margin:0.2em 0}.mw-parser-output .autres-projets>ul{margin:0;padding:0}.mw-parser-output .autres-projets>ul>li{list-style:none;margin:0.2em 0;text-indent:0;padding-left:24px;min-height:20px;text-align:left;display:block}.mw-parser-output .autres-projets>ul>li>a{font-style:italic}@media(max-width:720px){.mw-parser-output .autres-projets{float:none}}
/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Bibliographie">Bibliographie</h3></div>
<ul><li><span class="ouvrage" id="PellegrinHecquet-Devienne2014"><span class="ouvrage" id="Pierre_PellegrinMyriam_Hecquet-Devienne2014"><a href="Pierre_Pellegrin" title="Pierre Pellegrin">Pierre Pellegrin</a> (<abbr class="abbr" title="directeur de publication">dir.</abbr>) et Myriam Hecquet-Devienne, <cite class="italique">Aristote : Œuvres complètes</cite>, <a href="Groupe_Flammarion" title="Groupe Flammarion">Éditions Flammarion</a>, <time>2014</time>, 2923 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">978-2081273160</span>)</small>, « <a href="R%C3%A9futations_sophistiques" title="Réfutations sophistiques">Réfutations sophistiques</a> », <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr> 457<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Aristote&rft.pub=%C3%89ditions+Flammarion&rft.stitle=%C5%92uvres+compl%C3%A8tes&rft.aulast=Pellegrin&rft.aufirst=Pierre&rft.au=Myriam+Hecquet-Devienne&rft.date=2014&rft.pages=457&rft.tpages=2923&rft.isbn=978-2081273160&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="De_l'Institution_oratoire"><a href="Quintilien" title="Quintilien"><span class="nom_auteur">Quintilien</span></a> (<abbr class="abbr" title="traduction">trad.</abbr> Jean Cousin), <cite class="italique">De l'Institution oratoire</cite>, <abbr class="abbr" title="tome">t.</abbr> <abbr class="abbr" title="1"><span class="romain" style="text-transform:uppercase">I</span></abbr>, Paris, <a href="Les_Belles_Lettres" title="Les Belles Lettres">Les Belles Lettres</a>, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr> « Budé Série Latine », <time>1989</time>, 392 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">2-2510-1202-8</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=De+l%27Institution+oratoire&rft.place=Paris&rft.pub=Les+Belles+Lettres&rft.aulast=Quintilien&rft.date=1989&rft.tpages=392&rft.isbn=2-2510-1202-8&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="La_Rhétorique_françoise"><a href="Antoine_Fouquelin" title="Antoine Fouquelin">Antoine <span class="nom_auteur">Fouquelin</span></a>, <cite class="italique">La Rhétorique françoise</cite>, Paris, <a href="Andr%C3%A9_Wechel" title="André Wechel">A. Wechel</a>, <time>1557</time><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=La+Rh%C3%A9torique+fran%C3%A7oise&rft.place=Paris&rft.pub=A.+Wechel&rft.aulast=Fouquelin&rft.aufirst=Antoine&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Des_tropes"><a href="C%C3%A9sar_Chesneau_Dumarsais" title="César Chesneau Dumarsais">César <span class="nom_auteur">Chesneau Dumarsais</span></a>, <cite class="italique">Des tropes ou Des différents sens dans lesquels on peut prendre un même mot dans une même langue</cite>, <a href="Jacques-Auguste_Delalain" title="Jacques-Auguste Delalain">Impr. de Delalain</a>, <time>1816</time> (<abbr class="abbr" title="réimpression">réimpr.</abbr> Nouvelle édition augmentée de la <i>Construction oratoire</i>, par l’abbé Batteux), 362 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.fr/books?id=ECCoiSUWERYC&pg=PA362&lpg=PA362">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Des+tropes+ou+Des+diff%C3%A9rents+sens+dans+lesquels+on+peut+prendre+un+m%C3%AAme+mot+dans+une+m%C3%AAme+langue&rft.pub=Impr.+de+Delalain&rft.aulast=Chesneau+Dumarsais&rft.aufirst=C%C3%A9sar&rft.date=1816&rft.tpages=362&rft_id=https%3A%2F%2Fbooks.google.fr%2Fbooks%3Fid%3DECCoiSUWERYC%26pg%3DPA362%26lpg%3DPA362&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Les_Figures_du_discours"><a href="Pierre_Fontanier" title="Pierre Fontanier">Pierre <span class="nom_auteur">Fontanier</span></a>, <cite class="italique">Les Figures du discours</cite>, Paris, <a href="Groupe_Flammarion" title="Groupe Flammarion">Flammarion</a>, <time>1977</time> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">2-0808-1015-4</span>, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20080214212906/https://www.dijon.iufm.fr/static/site-lettres/TRESORS/100/index.htm#debut">présentation en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Les+Figures+du+discours&rft.place=Paris&rft.pub=Flammarion&rft.aulast=Fontanier&rft.aufirst=Pierre&rft.date=1977&rft.isbn=2-0808-1015-4&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="BacryLes_figures_de_style">Patrick <span class="nom_auteur">Bacry</span>, <cite class="italique">Les Figures de style et autres procédés stylistiques</cite>, Paris, <a href="Belin_%C3%A9diteur" title="Belin éditeur">Belin</a>, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr> « Collection Sujets », <time>1992</time>, 335 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">2-7011-1393-8</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Les+Figures+de+style+et+autres+proc%C3%A9d%C3%A9s+stylistiques&rft.place=Paris&rft.pub=Belin&rft.aulast=Bacry&rft.aufirst=Patrick&rft.date=1992&rft.tpages=335&rft.isbn=2-7011-1393-8&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Gradus"><a href="Bernard_Dupriez" title="Bernard Dupriez">Bernard <span class="nom_auteur">Dupriez</span></a>, <cite class="italique">Gradus, les procédés littéraires</cite>, Paris, <a href="10/18" title="10/18">10/18</a>, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr> « Domaine français », <time>2003</time>, 540 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">2-2640-3709-1</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Gradus%2C+les+proc%C3%A9d%C3%A9s+litt%C3%A9raires&rft.place=Paris&rft.pub=10%2F18&rft.aulast=Dupriez&rft.aufirst=Bernard&rft.date=2003&rft.tpages=540&rft.isbn=2-2640-3709-1&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="FLes_figures_de_style">Catherine <span class="nom_auteur">Fromilhague</span>, <cite class="italique">Les Figures de style</cite>, Paris, <a href="Armand_Colin" title="Armand Colin">Armand Colin</a>, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr> « 128 Lettres », 2010 (<abbr class="abbr" title="première">1<sup>re</sup></abbr> <abbr class="abbr" title="édition">éd.</abbr> nathan, 1995), 128 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">978-2-2003-5236-3</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Les+Figures+de+style&rft.place=Paris&rft.pub=Armand+Colin&rft.aulast=Fromilhague&rft.aufirst=Catherine&rft.date=1995&rft.tpages=128&rft.isbn=978-2-2003-5236-3&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Drp"><a href="Georges_Molini%C3%A9" title="Georges Molinié">Georges <span class="nom_auteur">Molinié</span></a> et <a href="Mich%C3%A8le_Aquien" title="Michèle Aquien">Michèle <span class="nom_auteur">Aquien</span></a>, <cite class="italique">Dictionnaire de rhétorique et de poétique</cite>, Paris, <abbr class="abbr" title="Librairie générale française">LGF</abbr> - <a href="Le_Livre_de_poche" title="Le Livre de poche">Livre de Poche</a>, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr> « Encyclopédies d’aujourd’hui », <time>1996</time>, 350 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">2-2531-3017-6</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Dictionnaire+de+rh%C3%A9torique+et+de+po%C3%A9tique&rft.place=Paris&rft.pub=Livre+de+Poche&rft.aulast=Molini%C3%A9&rft.aufirst=Georges&rft.au=Aquien%2C+Mich%C3%A8le&rft.date=1996&rft.tpages=350&rft.isbn=2-2531-3017-6&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Dr">Michel <span class="nom_auteur">Pougeoise</span>, <cite class="italique">Dictionnaire de rhétorique</cite>, Paris, Armand Colin, <time>2001</time>, 228 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr>, 16 <abbr class="abbr" title="centimètre">cm</abbr> × 24 <abbr class="abbr" title="centimètre">cm</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">978-2-2002-5239-7</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Dictionnaire+de+rh%C3%A9torique&rft.place=Paris&rft.pub=Armand+Colin&rft.aulast=Pougeoise&rft.aufirst=Michel&rft.date=2001&rft.tpages=228&rft.isbn=978-2-2002-5239-7&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Ir"><a href="Olivier_Reboul_(philosophe)" title="Olivier Reboul (philosophe)">Olivier <span class="nom_auteur">Reboul</span></a>, <cite class="italique">Introduction à la rhétorique</cite>, Paris, <a href="Presses_universitaires_de_France" title="Presses universitaires de France">Presses universitaires de France</a>, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr> « Premier cycle », <time>1991</time>, 256 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr>, 15 <abbr class="abbr" title="centimètre">cm</abbr> × 22 <abbr class="abbr" title="centimètre">cm</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">2-1304-3917-9</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Introduction+%C3%A0+la+rh%C3%A9torique&rft.place=Paris&rft.pub=Presses+universitaires+de+France&rft.aulast=Reboul&rft.aufirst=Olivier&rft.date=1991&rft.tpages=256&rft.isbn=2-1304-3917-9&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Dtl">Hendrik <span class="nom_auteur">Van Gorp</span>, Dirk <span class="nom_auteur">Delabastita <a href="https://de.wikipedia.org/wiki/Dirk_Delabastita" class="extiw external" title="de:Dirk Delabastita"><span class="indicateur-langue" title="Article en allemand : « Dirk Delabastita »">(de)</span></a></span>, Georges <span class="nom_auteur">Legros</span>, <a href="Rainier_Grutman" title="Rainier Grutman">Rainier <span class="nom_auteur">Grutman</span></a> <i><abbr class="abbr" title="et alii (et d’autres)">et al.</abbr></i>, <cite class="italique">Dictionnaire des termes littéraires</cite>, Paris, <a href="%C3%89ditions_Honor%C3%A9_Champion" title="Éditions Honoré Champion">Honoré Champion</a>, <time>2005</time>, 533 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">978-2-7453-1325-6</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Dictionnaire+des+termes+litt%C3%A9raires&rft.place=Paris&rft.pub=Honor%C3%A9+Champion&rft.aulast=Van+Gorp&rft.aufirst=Hendrik&rft.au=Delabastita%2C+Dirk&rft.au=Legros%2C+Georges&rft.au=Grutman%2C+Rainier&rft.date=2005&rft.tpages=533&rft.isbn=978-2-7453-1325-6&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Rhétorique_générale"><span class="nom_auteur"><a href="Groupe_%C2%B5" title="Groupe µ">Groupe µ</a></span>, <cite class="italique"><a href="Rh%C3%A9torique_g%C3%A9n%C3%A9rale" title="Rhétorique générale">Rhétorique générale</a></cite>, Paris, <a href="%C3%89ditions_Larousse" title="Éditions Larousse">Larousse</a>, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr> « Langue et langage », <time>1970</time><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Rh%C3%A9torique+g%C3%A9n%C3%A9rale&rft.place=Paris&rft.pub=Larousse&rft.aulast=Groupe+%C2%B5&rft.date=1970&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Dfs">Nicole <span class="nom_auteur">Ricalens-Pourchot</span>, <cite class="italique">Dictionnaire des figures de style</cite>, Paris, Armand Colin, <time>2003</time>, 218 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">2-200-26457-7</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Dictionnaire+des+figures+de+style&rft.place=Paris&rft.pub=Armand+Colin&rft.aulast=Ricalens-Pourchot&rft.aufirst=Nicole&rft.date=2003&rft.tpages=218&rft.isbn=2-200-26457-7&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Ltl">Michel <span class="nom_auteur">Jarrety</span> (<abbr class="abbr" title="directeur de publication">dir.</abbr>), <cite class="italique">Lexique des termes littéraires</cite>, Paris, <a href="Le_Livre_de_poche" title="Le Livre de poche">Le Livre de poche</a>, <time>2010</time>, 475 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">978-2-253-06745-0</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Lexique+des+termes+litt%C3%A9raires&rft.place=Paris&rft.pub=Le+Livre+de+poche&rft.aulast=Jarrety&rft.aufirst=Michel&rft.date=2010&rft.tpages=475&rft.isbn=978-2-253-06745-0&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AGradation"></span></span>.</li></ul>
<ul id="bandeau-portail" class="bandeau-portail"><li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la linguistique</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la littérature</span> </span></li> </ul></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Cet article est issu de <a class="external text" title="Dernière modification le 2024-11-11" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/?title=Gradation&oldid=220197313">Wikipédia</a>. Sauf mention contraire, le texte est disponible sous <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.fr">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a>. Des conditions supplémentaires peuvent s’appliquer aux fichiers multimédias.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>